Bắt đầu từ
đâu?
Dù được tiếng là đã được giới làm
chính sách VN "cày xới" nát qua các hội nghị, hội thảo, các buổi
nói chuyện chuyên đề, cả ở trung ương và địa phương, đến mức, mỗi
lần trình bày, các tác giả của đề án luôn phải cố "làm mới những
điều đã cũ" (lời TS Nguyễn Đình Cung) thế nhưng, tiến trình tái cấu
trúc nền kinh tế Việt Nam, dự kiến sẽ khởi động trong 3 tháng nữa,
có vẻ vẫn chưa thật thành hình. Tái cấu trúc bắt đầu từ đâu vẫn là
câu hỏi để ngỏ, bởi quyền quyết định không nằm trong tay những
người xây dựng đề án.
"Đổi mới bắt đầu từ đâu ư?
Từ đầu! ông Võ Đại Lược đùa. Từ đầu ở đây, theo ông, không có nghĩa
cực đoan là phá bỏ toàn bộ cái hiện nay để xây mới, mà trên cái nền
hiện nay, để sửa đổi. Nó có nghĩa là phải bắt đầu từ cái đầu chịu
suy nghĩ khác, tư duy khác về phát triển. Đồng thời, vấn đề là phải
từ những người cao nhất, chịu lắng nghe, dám quyết định và quyết
tâm làm đến cùng.
Điều khiến giới tư vấn chính
sách băn khoăn là chúng ta đã có được sự thống nhất trong nhận thức
về tái cấu trúc kinh tế chưa.
Nguyên ủy viên Bộ
Chính trị Phan Diễn cho rằng, phải nhìn rõ được thực trạng tình
hình, cũng như khả năng điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, đi sâu phân
tích nguyên nhân, kể cả việc có hay không các nhóm lợi ích chi
phối. Đồng thời, cũng cần chỉ ra, cơ hội trong khó khăn hiện nay là
gì?
Tái cấu trúc kinh tế, theo ông Nguyễn Đình
Cung, về bản chất là thay đổi thể chế, cơ chế, công cụ phân bố,
quản lý và sử dụng nguồn lực quốc gia, nhất lf vốn đầu tư, nhằm
từng bước và liên tục nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực, nâng cao
năng suất. Kết quả là hình thành một cơ cấu kinh tế phù hợp hơn,
hiệu quả hơn. Đó là một nội dung cơ bản của chuyển đổ mô hình tăng
trưởng, thay đổi động lực tăng trưởng kinh tế từ việc dựa vào quy
mô các yếu tố đầu vào sang dựa vào hiệu quả, tăng năng suất lao
động và năng suất các yếu tố tổng hợp.
Với Việt
Nam lúc này, đòi hỏi một cuộc đổi mới kinh tế mang tính cách mạng
cấp thiết không kém so với tình hình năm 1986, các chuyên gia kinh
tế thống nhất với nhau về nhận định ấy. Đáng tiếc, theo bà Phạm Chi
Lan, không phải ai cũng đồng thuận được điều đó, nhất là các nhóm
lợi ích, bộ phận đang giữ phần quyền và lực lớn nhất, quyết định
quá trình tái cấu trúc. Bởi quá trình tái cấu trúc phải là quá
trình cải cách vì lợi ích chung, không phải cho vài đại gia hưởng
lợi.
Lực cản ấy, liệu cả hệ thống chính trị có
đủ quyết tâm và ý chí để vượt qua, ngăn chặn bàn tay các nhóm lợi
ích chống lại quá trình đổi mới?